Ontdekt: enorme structuur van 100 km onder het Antarctische ijs verborgen
Onder de ijzige korst van West-Antarctica hebben onderzoekers iets verbluffends gevonden. Een kolossaal granietlichaam, bijgenaamd de ‘verborgen reus’, ligt onder de Pine Island-gletsjer. Met een indrukwekkende breedte van ongeveer 100 km en een dikte van bijna 7 km trekt deze geologische vondst wereldwijd de aandacht.
Wat er onder het ijs ligt
Een team geleid door de British Antarctic Survey (BAS), met onder anderen Tom Jordan en Joanne Johnson, verzamelde via luchtvaartuigsonderzoek gravimetrische gegevens die deze ontdekking mogelijk maakten. Ze gebruikten onder andere een Twin Otter (tweemotorig vliegtuig) om metingen te doen. Na correcties voor de omliggende topografie en de dikke aardkorst van de regio kwamen graviteitsafwijkingen naar voren die samenhangen met een verborgen granietmassa. De relatief hoge dichtheid van het onderliggende gesteente ondersteunt het beeld van een groot granietlichaam.
Verrassend genoeg waren het roze granietkeien, verspreid over de vulkanische toppen van de Hudson Mountains, die de sleutel vormden. Die keien, al jaren een raadsel voor wetenschappers, blijken volgens geofysische gegevens en ouderdomsbepaling rechtstreeks verbonden te zijn met het onderliggende granietlichaam. Tom Jordan zei: “Het is opmerkelijk dat roze granietkeien aan het oppervlak ons hebben geleid naar een verborgen reus onder het ijs.”
Wat we weten over geschiedenis en ligging
De leeftijdsbepaling van de granietkeien, gedaan met U–Pb zirkon-geochronologie (een dateringsmethode op basis van zirkoon), plaatst ze op ongeveer 175 miljoen jaar oud, tijdens de Jurassische Periode. In die tijd was Antarctica ijsvrij en had het een gematigd klimaat, met planten als coniferen en varens, en dieren zoals dinosauriërs: de Cryolophosaurus (een verre verwant van de Tyrannosaurus rex) en de Glacialisaurus, die ondanks zijn omvang op twee poten kon lopen.
De huidige Hudson Mountains vormen een scherp contrast met die vruchtbare periode. Nu zijn er vooral korstmossen, mos en af en toe een rondzwervende sneeuwpetrel te vinden. Toch geeft de ontdekking van het granietlichaam diepere inzichten in de regionale geschiedenis en laat het zien hoe zowel geologie als ecologie door de tijd heen zijn veranderd.
Wat dit betekent voor klimaat en ijskappen
De geologische resultaten hebben ook gevolgen voor hoe we de huidige en toekomstige dynamiek van de ijskap begrijpen. Met deze nieuwe gegevens kunnen modellen beter beschrijven hoe ijskappen zich ontwikkelen in deze gevoelige regio. Het onderliggende graniet beïnvloedt bijvoorbeeld hoe de Pine Island-gletsjer over het gesteente schuift en hoe smeltwater wordt afgevoerd, aspecten die van groot belang zijn bij het voorspellen van ijskapverlies. Deze regio staat al bekend om een van de snelste ijsverliezen in Antarctica, en de nieuwe gegevens geven onderzoekers betere middelen om toekomstige veranderingen te voorspellen, zoals blijkt uit de sedimentkern die inzicht biedt in klimaatsveranderingen over miljoenen jaren.
Joanne Johnson merkt op: “Keien zoals deze zijn een schatkamer aan informatie over wat diep onder de ijskap ligt, ver buiten bereik.” Dat benadrukt hoe geologische formaties als archieven werken voor langjarige veranderingen op onze planeet.
De studie, gepubliceerd in Nature Communications Earth and Environment in oktober 2025, onderstreept het nut van interdisciplinair onderzoek en gezamenlijke wetenschappelijke inspanningen in de aanpak van klimaatverandering. Terwijl de wetenschap dieper boort naar wat zich onder Antarctica bevindt, biedt elke nieuwe vondst een kans om de geschiedenis van de aarde beter te begrijpen en toekomstige veranderingen te voorspellen.